ޒަކާތަކީ އިސްލާމް ދީނުގެ ތިންވަނަ ރުކުނެވެ. މިއީ އިޖުތިމާއީ އަދުލުވެރިކަން ގާއިމުކު ރުމަށާއި، މުދާ އެކި ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ދައުރުކުރުވުމަށާއި، އަދި ނަފްސު ތާހިރުކުރުމަށްޓަކައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ މުހިންމު ނިޒާމެކެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި ޒަކާތް ދައްކަންޖެހެނީ ތިމާގެ މިލްކިއްޔާތުގައި ހުރި މުދަލުން ނިސާބު ހަމަވެ، އެ މުދަލެއްގެ މައްޗަށް ހިޖުރީ އަހަރަކުން އެއް އަހަރު (ހައުލު) ފުރުމުންނެވެ.
ނަމަވެސް، މި ޒަމާނުގައި މުސްލިމުންގެ ތެރޭގައި ކަންބޮޑުވާން ޖެހޭ ފަދަ އާދައެއް ވަނީ އަށަގަނެފަ އެވެ. އެއީ، އަހަރު ނިމޭއިރު އަތުގައި އިތުރުވި ފައިސާއެއް ނުވަތަ ރައްކާކުރި ފައިސާއެއް ނެތް ކަމަށް ބުނެ ޒަކާތް ދެއްކުމުން ބަރީއަވުމެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް މި ބަހަނާގެ ފަހަތުގައި އޮންނަނީ، އާމްދަނީ އިތުރުވާ ވަރަކަށް ހަރަދުތައް ބޮޑުކޮށް، މާއްދީ އުފާ ހޯދުމަށް ކުރެވޭ އިސްރާފެވެ. މިއީ ފަގީރުންގެ ހައްގަށްވުރެ ތިމާގެ އަރާމަށް އިސްކަންދީ، ޒަކާތުގެ އަސްލު ރޫހާ ހިލާފުވުމެކެވެ.
މި މައްސަލަ ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، އެންމެ ފުރަތަމަ އަސާސީ ބޭނުންތައް ނުވަތަ އަލް-ޙާޖަތުލް އަސްލިއްޔާ ގެ މާނަ އަށް ބަލާލަން ޖެހެ އެވެ. އިސްލާމީ ފިޤްހުގައި، އިންސާނާ ދިރިއުޅުމަށް ބޭނުންވާ އަސާސީ ކަންކަމަށް ހޭދަކުރާ މުދަލުން ޒަކާތެއް ނުނެގޭނެއެވެ. ކުރީ ޒަމާނުގައި މި މާނަ އޮތީ ވަރަށް ސާދާކޮށެވެ. އެއީ އާދައިގެ ހިޔާވަހިކަމަކާއި، ހެދުމާއި، ދަތުރުފަތުރުގެ ވަސީލަތެއްގެ އިތުރުން ކެއިންބުއިމެވެ.
ނަމަވެސް، 21 ވަނަ ގަރުނުގައި މި ބޭނުންތަކުގެ މާނަ ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ފުޅާވެފައެވެ. އަގުބޮޑު ފޯނުތަކާއި، އެކި ކަހަލަ ހިދުމަތްތަކުގެ ސަބްސްކްރިޕްޝަންތަކާއި، އަގުބޮޑު ހެދުމާއި، އަބަދު ކެފޭތަކުން ކެއުމަކީ މިހާރު އަސާސީ ކަންކަމުގެ ގޮތުގައި ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ. އާމްދަނީ އިތުރުވާ ވަރަކަށް މިފަދަ ހަރަދުތައް އިތުރުކުރުމުން، ފަންނީ ގޮތުން ބަލާއިރު އަތުގައި ބާކީ ފައިސާއެއް ނުހުރެއެވެ. އެކަމަކު ހަގީގަތުގައި އެމީހަކު އެ އުޅެނީ ކުރީގެ މީހުން ހުވަފެނުންވެސް ނުދެކޭ ފަދަ ތަނަވަސް ދިރިއުޅުމެކެވެ.
މި ހުސްވި ޖީބުގެ ތޯހިގެ ސަބަބުން އަހުލާގީ މައްސަލައެއް އުފެދެ އެވެ. ހުރިހާ އެދުންތަކެއް ފުއްދުމަށްފަހު ބާކީވާ އެއްޗަކުން ނޫނީ ޒަކާތް ދައްކަން ނުޖެހޭ ނަމަ، އެންމެ ބޮޑަށް އިސްރާފުކުރާ މީހާއަކީ ޒަކާތް ދައްކަން ނުޖެހޭ މީހާ ކަމުގައި ވެދެއެވެ. މިއީ އިސްލާމީ ޝަރީއަތުގެ މަތިވެރި މަގުސަދުތަކާ މުޅިން ހިލާފު ކަމެކެވެ.
ޒަކާތުގެ އަސްލު މަގުސަދަކީ ތަޒްކިޔާ އެވެ. ނުވަތަ ދަހިވެތިކަމުން ނަފްސު ތާހިރުކުރުމެވެ. ޒަކާތުގެ ކުރިއަށް އަރާމާއި ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރުން ބޮންތީގައި ހިފުމަކީ، މާއްދިއްޔަތުގެ ވަކިތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް އޮތް ރޫހާނީ ފުރުސަތު ގެއްލުވާލުމެވެ. ކީރިތި ގުރުއާނުގައި މާތްﷲ ވަނީ މުއްސަނދިންގެ މުދަލުގައި ފަގީރުންނާއި މަހުރޫމްވެފައިވާ މީހުންގެ ހައްގެއްވާކަން ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ. އެ ހައްގަކީ މުއްސަނދި މީހާގެ ހުރިހާ އަމިއްލަ އެދުންތަކެއް ފުއްދުމަށްފަހު އޮންނަ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އިސްރާފުކުރުމަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ނަހީކުރައްވާފައިވާ ކަމެކެވެ. އިސްލާމީ އަހުލާގިއްޔާތުގައި މުދަލަކީ ތިމާ ބޭނުންހާ ގޮތަކަށް ހަރަދުކުރަން އޮތް އަމިއްލަ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއީ މާތްﷲ ދެއްވާފައިވާ އަމާނާތެކެވެ. އެ އަމާނާތް ބޭނުންކޮށްގެން އަގުބޮޑު ދިރިއުޅުމެއް އުޅެމުން، ފަގީރުންނަށް އެހީވާން ފައިސާއެއް ނެތޭ ބުނުމަކީ އެ އަމާނާތަށް ހިޔާނާތްތެރިވުމެވެ. ބޭންކު އެކައުންޓުގައި ނިސާބު ހަމަވާ ވަރަށް ފައިސާ ނެތް ކަމަށް ދެއްކިޔަސް، ރޫހާނީ ގޮތުން ބަލާއިރު އެމީހަކީ އެހެން މީހުންގެ ހައްގުތައް ހިފަހައްޓައިގެން ހުރި މީހެކެވެ.
މި މައްސަލައަށް އޮތް ހައްލަކީ ޒަކާތާ މެދު ދެކޭ ގޮތް ބަދަލުކުރުމެވެ. މިހާރުގެ ގިނަ އިލްމުވެރިން ލަފާދެއްވަނީ އާމްދަނީން ޒަކާތް ނެގުމުގެ މޮޑެލްއަށެވެ. އެއީ މަހުން މަހަށް ލިބޭ އާމްދަނީން، އަސްލު ބޭނުންވާ ހަރަދުތައް ކެނޑުމަށްފަހު، ބާކީވާ ބައިން ވަގުތުން ޒަކާތް ވަކިކުރުމެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ތިމާއަށް ހަގީގަތުގައި ބޭނުންވަނީ ކޮން އެއްޗެއްކަމާއި، ބޭނުން ވަނީ ކޮން އެއްޗެއްކަން ވަކިކުރަން މަޖުބޫރުވެ އެވެ. އާމްދަނީ ލިބުމާއެކު ޒަކާތުގެ ބައި ވަކިކުރުމުން، އިސްރާފުގެ ތެރެއަށް ވަދެގެން ދިއުމުގެ ކުރިން ފަގީރުންގެ ހައްގު ރައްކާތެރި ކުރެވޭނެ އެވެ.
ނިންމާލަމުން ބުނެވޭނީ، ޒަކާތަކީ ހަމައެކަނި "ބާކީވާ އެއްޗަކުން" ދައްކާ ޓެކްހެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުޖުތަމައުގެ މުއްސަނދިކަން ހަމައެކަނި މުއްސަނދިންގެ މެދުގައި އެނބުރިޔަ ނުދީ ހިފެހެއްޓުމަށް އޮތް ބާރެކެވެ. "ރައްކާކުރި ފައިސާއެއް ނެތޭ" ބުނެ ދައްކާ ބަހަނާއަކީ އީމާންތެރިކަމުގެ އިމްތިހާނުން ފޭލްވުމެވެ.
ހަގީގީ މުއްސަނދިކަމަކީ ތިމާ އަމިއްލައަށް ކުރާ ހަރަދެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެހެން މީހުންނަށް ދީގެން ތިމާގެ މުދަލާއި ނަފްސު ތާހިރުކުރި މިންވަރެވެ.
ނޯޓް: މިއީ އިސްމާއީލް ނިޒާމުގެ ލިޔުއްވުމެކެވެ.