ފަރުޟު ނަމާދުތަކުގައި އަސްލަކީ ކޮޅަށް ހުރެ ނަމާދު ކުރުމެވެ. މިއީ ނަމާދުގެ ރުކުންތަކުގެ ތެރެއިން ރުކުނެއް ކަމުގައިވާތީ، ކޮޅަށް ހުރުމަށް ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވާ މީހާ އެ ރުކުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ އޭނާގެ ނަމާދު ޞައްޙައެއް ނުވާނެއެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. ﴿وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ﴾ (البقرة: 238) މާނައީ: "އަދި ތިޔަބައިމީހުން މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ﷲ އަށް ކިޔަމަންތެރިވެގެންވާ ޙާލު (ނަމާދުގައި) ކޮޅަށް ތިބޭށެވެ."
ނަމާދުގައި އިށީނދެގެން އިނުމަކީ ޝަރުޢީ ޢުޛުރަކާ ގުޅިފައިވާ "ލުޔެކެވެ" (ރުޚްޞާއެކެވެ). އެހެންކަމުން، އެ ލުއި ދެވުނު ސަބަބު ނުވަތަ ޢުޛުރު ފިލައިގޮސްފިނަމަ، އެ ލުއިވެސް ކެނޑިގެންދާނެއެވެ.
ފުރަތަމަ: ގޮނޑީގައި އިށީނދެގެން ނަމާދުކުރުމުގެ ހުއްދަ ލިބެނީ ކޮން ބަޔަކަށް ހެއްޔެވެ؟
(ނުކުޅެދުންތެރިކަމުގެ މިންގަނޑު): ކުޑަ ރިހުމެއް ނުވަތަ ވަރުބަލިކަމެއް އިޙްސާސްވާ ކޮންމެ މީހަކަށް، ނަމާދުގެ މުހިންމު ރުކުނެއް ކަމުގައިވާ ކޮޅަށް ހުރުން ދޫކޮށްލުމަކީ ހުއްދަ ކަމެއް ނޫނެވެ. އިށީނދެގެން އިނުމުގެ ހުއްދަ ލިބޭ ފަދަ ޢުޛުރަކީ، "ޙަޤީޤީ ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއް" ހުރުން ނުވަތަ އާދައިގެ މިންގަނޑަށްވުރެ ބޮޑު، އުފުލަން ދަތި އާދަޔާ ޚިލާފު ތަކުލީފެއް ކުރިމަތިވުމެވެ.
ނަމާދުގައި ކޮޅަށް ހުރުމުގެ ބަދަލުގައި އިށީނދެގެން އިނުމުގެ ހުއްދަ ލިބޭ މިންގަނޑުތަކަކީ އަންނަނިވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ކަމެކެވެ:
ކޮޅަށް ހުރުމަށް މުޅިން ނުކުޅެދުން: މިސާލަކަށް ވާގިނެތިފައިވާ މީހުން ނުވަތަ އެއްވެސް ވަރަކަށް އަމިއްލައަށް ފައިމައްޗަށް ކޮޅަށް ނުހުރެވޭ މީހުންނެވެ.
ބަލި އިތުރުވެދާނެކަމުގެ ބިރު އޮތުން: ކޮޅަށް ހުރުމުގެ ސަބަބުން ބަލި ބޮޑުވާނެކަން ނުވަތަ ބަލިން ފަސޭހަވުން އިންތިހާއަށް ލަސްވާނެކަން ކަށަވަރުވުމެވެ. މިކަން ކަނޑައަޅާނީ އިތުބާރު ހުރި މުސްލިމް ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފާގެ މަތިން ނުވަތަ އަމިއްލަ ތަޖުރިބާއިން އެކަން ކަށަވަރުވާ ނަމައެވެ.
ވެއްޓިދާނެކަމުގެ ބިރު އޮތުން: މިސާލަކަށް އުމުރުން ދުވަސްވުމުގެ ސަބަބުން ކޮޅަށް ހުންނައިރު ހަށިގަނޑުގެ ހަމަހިފަހައްޓަން އުނދަގޫވުން، ނުވަތަ އިންތިހާއަށް ބޯއަނބުރުވާތީ ވެއްޓިދާނެކަމުގެ ބިރު އޮތުމެވެ.
އިންތިހާއަށް ބޮޑު ތަކުލީފެއް އުފުލަންޖެހުން: މިއީ ނަމާދުގެ ޚުޝޫޢަތްތެރިކަން މުޅިން ގެއްލިގެންދާ ފަދަ ގަދަ ވޭނެކެވެ. މި ފަދަ ޙާލަތުގައި ހުއްދަވަނީ ހަމައެކަނި ކެތްކުރެވޭ ފަދަ އާދައިގެ ތަދެއް ހުރުމަކުން ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެ ތަދެއްގެ ގަދަކަމުން ނަމާދުގައި ކިޔޭ އެއްޗެއް ނުވަތަ ކުރެވޭ ކަމެއް ނޭނގޭ މިންވަރަށް ހުންނަ އާދަޔާޚިލާފު ގަދަ ރިހުމެކެވެ.
މުހިންމު ސަމާލުކަމެއް: ހަށިގަނޑަށް އިހުސާސްވާ ކުޑަ ތަދެއް ނުވަތަ އާދައިގެ ވަރުބަލިކަމަކީ، ފަރުޟު ނަމާދުގައި ކޮޅަށް ހުރުން ފަދަ މުހިންމު ރުކުނެއް ދޫކޮށްލުމަށް އޮތް އުޒުރެއް ނޫނެވެ. އަދި ކިއެއްތަ! މުސްލިމް އިންސާނާ ތިމާގެ ނަފްސަށް ބާރުލައި، މާތްﷲ އަމުރުކުރައްވާފައިވާ ފަދައިން ނަމާދުގެ ރުކުންތައް ފުރިހަމަކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރަންޖެހޭނެއެވެ.
ދެވަނަ ކަމަކީ: "الميسور لا يسقط بالمعسور" މާނައީ: "ކުރެވެން އޮތް ކަމެއް، ނުކުރެވޭ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ދޫނުކުރުން" މި ގާއިދާއެވެ.
(ޢަމަލީ ގޮތުން ބޭނުންކުރާނެ ގޮތް) މިއީ ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކަށް ނޭނގޭ ނުވަތަ ފަރުވާކުޑަކޮށްލެވޭ އުޞޫލެކެވެ. ނަމަވެސް މުޅި މައްސަލައިގެ އަސްލަކީ މިއީއެވެ.
މީގެ މާނައަކީ: "ނަމާދުގެ ރުކުންތަކުގެ ތެރެއިން ތިބާއަށް އަދާކުރަން ކުޅަދާނަވެގެންވާ ކަމެއް، އެހެން ކަމެއް ނުކުރެވޭތީއޭ ބުނެ ދޫކޮށްލުމަކީ ހުއްދަ ކަމެއް ނޫނެވެ."
މި ޤާއިދާގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ބަލާއިރު، ގޮނޑީގައި ތިބެގެން ނަމާދުކުރާ ގިނަ މީހުންނަށް އަންނަނިވި ކުށްތައް ކުރެވެއެވެ. މިއީ އިޞްލާޙު ކުރަންޖެހޭ ކަންކަމެވެ:
ފުރަތަމަ ކުށް: ނަމާދުގެ ބައެއް ބައިތަކުގައި ކޮޅަށް ހުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ހުރި ނަމަވެސް، މުޅި ނަމާދު ނިމެންދެން އިށީނދެގެން އިނުން.
މީގެ މިސާލަކީ: ކޮޅަށް ހުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ހުރި ނަމަވެސް، އުޒުރެއްގެ ސަބަބުން ރުކޫޢު ނުވަތަ ސަޖިދަ ނުކުރެވޭ މީހަކު، ނަމާދު ފެށީއްސުރެ (ތަކުބީރަތުލް އިޙްރާމުން ފެށިގެން ސަލާމް ދިނުމާ ހަމައަށެވެ.)
ޝަރުޢީ ހަމަޔަކީ:
ނަމާދު ކުރާއިރު ކޮޅަށް ހުރެވޭ މީހާ، ނަމާދު ފަށާއިރު ކިޔާ ތަކްބީރަތުލް އިޙްރާމް ކިޔަންވާނީ ކޮޅަށް ހުރެގެންނެވެ. އަދި ސޫރަތުލް ފާތިޙާ އާއި ޤުރްއާނުން ފަސޭހަ މިންވަރެއް ކިޔަވަންވާނީ ވެސް ކޮޅަށް ހުރެގެންނެވެ. (މިއީ އެމީހަކަށް ކުރެވޭނެ ފަސޭހަ ކަންކަމެވެ.)
ރުކޫޢު ކުރަންވުމުން، އާދައިގެ މަތިން ރުކޫޢު ކުރަން އުނދަގޫވާ ނަމަ، ގޮނޑީގައި އިށީނދެ ރުކޫޢު ކުރުމުގެ ގޮތުން ބޯ ތިރިކޮށްލާނީއެވެ (ބުރަކަށި ލަންބާލާނީއެވެ). (މިއީ އުނދަގޫވާ ބައެވެ.)
ދެން ސަޖިދަ ކުރާނީ ވެސް އިށީނދެ އިނދެ ބޯ ތިރިކޮށްލައިގެންނެވެ. ނަމަވެސް، ސަޖިދައަށް ބޯ ތިރިކުރާ މިންވަރު ރުކޫޢަށްވުރެ ބޮޑަށް ތިރިވާންވާނެއެވެ. މީގެ ދަލީލަކީ މާތް الله ވަޙީކުރައްވާފައިވާ މި ބަސްފުޅެވެ: ﴿فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ﴾ މާނައީ: "ތިޔަބައިމީހުންނަށް ކުޅަދާނަވީ މިންވަރަކުން الله އަށް ތަޤުވާވެރިވާށެވެ." އެހެންކަމުން، ކޮޅަށް ހުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ހުރި ހިނދު، އެކަން ދޫކޮށްލުމަކީ ހުއްދަވެގެންވާ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ދެވަނަ ގޯސް: ކުޅަދާނަވެގެންވީ ހާލުގައި ބިމުގައި ސަޖިދަ ނުޖެހުން.
ކޮޅަށް ހުރުމާއި ރުކޫޢު ކުރުމަށް ނުކުޅެދިގެން ގޮނޑީގައި އިށީނދެގެން ނަމާދުކުރާ މީހާ، ބިމުގައި ސަޖިދަ ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތާއި ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވީ ނަމަވެސް، ގޮނޑީގައި އިށީނދެ އިނދެ ބޯ ތިރިކޮށްލައިގެން (އިޝާރާތުން) ސަޖިދަ ކުރުން.
ޝަރުޢީ ގޮތުން މިކަމުގައި އޮންނަ ރަނގަޅު ގޮތް: މިފަދަ މީހާ ގޮނޑީގައި އިށީނދެ އިނދެ ޤުރްއާން ކިޔަވައި، ރުކޫޢު ކުރާނީ އިޝާރާތުންނެވެ. ނަމަވެސް ސަޖިދަ ކުރަން ޖެހޭ ވަގުތު، ބިމުގައި ސަޖިދަ ޖެހުމަށް ކުޅަދާނަވެގެންވާ ނަމަ، ގޮނޑިން ފައިބައި ބިމުގައި ހަތް ގުނަވަން ޖައްސައިގެން ސަޖިދަ ކުރުން ވާޖިބުވާނެއެވެ. އެއީ އެމީހަކަށް ކުޅަދާނަވެގެންވާ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތެވެ.
ބިމުގައި ސަޖިދަ ކުރުމަކީ ނަމާދުގެ ފަރުޟުތަކުގެ (ރުކުންތަކުގެ) ތެރެއިން ވަކި ޚާއްޞަ ސިފައެއްގައި އަދާކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. "އިޝާރާތުން" ސަޖިދަ ކުރުމުގެ ލުއިފަސޭހަކަން ލިބޭނީ، އަޞްލު ގޮތަށް ބިމުގައި ސަޖިދަ ކުރުމަށް އުޒުރުވެރިވެ، އެކަމަށް ނުކުޅެދިއްޖެ ހާލަތެއްގައެވެ.
ތިންވަނަ ކުށަކީ: ސަފުގެ މެދުގައި ގޮނޑި ބެހެއްޓުމާއި، އޭގެ ސަބަބުން ސަފު މެދުކެނޑުން.
ނަމާދުކުރާ މީހާ ސަފުގެ މެދުގައި ގޮނޑި ބެހެއްޓުމުން، ގޮނޑީގެ ފަހަތު ދެފައި ހުންނަނީ އޭގެ ފަހަތުގައި އޮންނަ ސަފުގެ ތެރޭގައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ސަފު މެދުކެނޑި، ފަހަތު ސަފުގައި ތިބޭ މީހުންނަށް އުނދަގޫވެއެވެ. ގޮނޑީގައި އިށީނދެގެން ނަމާދުކުރާ މީހާ، ސަފު މެދުކެނޑުނު ނުދިނުމަށްޓަކައި، ކުޅަދާނަވެގެންވާ ނަމަ ސަފުގެ ދެކޮޅުން ކުރެ ކޮޅެއްގައި (ކަނާތްފަރާތު ނުވަތަ ވާތްފަރާތު ކޮޅުގައި) ގޮނޑި ބެހެއްޓުމެވެ.
އަދި ސަފުގެ މެދުގައި ގޮނޑި ބަހައްޓަން ޖެހިއްޖެ ހާލަތެއްގައި، ގޮނޑީގައި އިށީނދެގެން އިންނަ އިރު، އޭނާގެ ކޮނޑާއި ސަފުގައި ތިބި އެހެން މީހުންގެ ކޮނޑު އެއްހަމަކުރަން ވާނެއެވެ. އަދި ގޮނޑީގެ ފަހަތު ފައި ފަހަތު ސަފަށް ނާރާނެހެން ބެހެއްޓުމަށް ޚާއްޞަ ސަމާލުކަމެއް ދޭންވާނެއެވެ.
ސަފުގައި ގޮނޑި ބަހައްޓައިގެން ނަމާދުކުރާ މީހާ، ސަފު ފައިހަމަކުރަންޖެހޭނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ މިއީ ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކަށް އޮޅުން އަރާ އަދި ސުވާލު އުފެދޭ ކަމެކެވެ. އެމީހަކު ސަފު ފައިހަމަކުރަންވާނީ އޭނާގެ ފައިން ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ގޮނޑީގައި އިށީނދެގެން އިންނަ ތަނުން (ފޫކަޅުން) ހެއްޔެވެ؟ ސަފު ހަމަކުރުމުގައި ބަލަންޖެހޭ އަޞްލު މިންގަނޑަކީ ކޮނޑާއި ފުންނާބެވެ.
ގޮނޑީގައި އިށީނދެގެން ނަމާދުކުރާ މީހާ ސަފުގައި ހުންނަން ޖެހޭ ގޮތް:
• ކޮޅަށް ހުންނަ ވަގުތު: އާދައިގެ މަތިން އެހެން މައުމޫމުންނާ ފައިގެ ފުންނަބާއި ކޮނޑު ސީދާކޮށްގެން ހުންނާނީއެވެ.
• އިށީނދެގެން އިންނަ ވަގުތު: މި ހާލަތުގައި މިންގަނޑަކަށް ބަލަންވާނީ އެމީހަކު އިށީނދެގެން އިންނަ ތަނަށެވެ. އެމީހަކު އިށީނދެގެން އިންނަ ހިސާބު ހުންނަންވާނީ ކޮޅަށް ތިބި މީހުންގެ ފައިގެ ފުންނަބާ ނުވަތަ ފައިގެ ތިރީ ކޮޅާ އެއްހަމައެއްގައެވެ. ސަފުގެ ސީދާކަން ފުރިހަމަވާނީ މިގޮތަށް އަމަލުކުރުމުންނެވެ.
• އާންމުކޮށް ހެދޭ ގޯސް: ގޮނޑީގައި އިށީނދެގެން ނަމާދުކުރާ ބައެއް މީހުންނަށް ކުރެވޭ ކުށަކީ، އެމީހުންގެ ފައި (ކުރިއަށް އެލިފައި ހުންނަގޮތަށް) އެހެން މީހުންގެ ފަޔާ އެއްހަމަކޮށް ގޮނޑި ބެހެއްޓުމެވެ. މީގެ ސަބަބުން އެމީހެއްގެ މުޅި ހަށިގަނޑާއި ސަޖިދަކުރާ ތަން ސަފަށްވުރެ ކުރިއަށް އަރައެވެ. މިއީ ސަފު ހެދުމުގައި އޮންނަ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ.
ޚުލާޞާ:
ކޮޅަށް ހުންނަ އިރު، ސަފުގެ އެހެން މީހުންނާ އެއްވަރުވާނޭހެން ދެފައި ބަހައްޓާށެވެ. އަދި އިށީނދެގެން އިންނަ ހާލަތުގައި، ސަފާ އެއްވަރުކުރަންވާނީ އިށީނދެގެން އިންނަ ތަނުންނެވެ.
ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވާ މީހާ ގޮނޑީގައި އިށީނދެގެން ސުންނަތް ނަމާދުކުރުމުގެ ޙުކުމް:
ފަރުޟު ނަމާދާއި ސުންނަތް ނަމާދާ ދެމެދު އަސާސީ ތަފާތެއްވެ އެވެ.
ފަރުޟު ނަމާދު: ކޮޅަށް ހުރުމަކީ ނަމާދުގެ ރުކުނެކެވެ. ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއް ނުވަތަ އުޒުރެއް އޮވެގެން މެނުވީ ކޮޅަށް ހުރުން ދޫކޮށްލުމަކީ ހުއްދަ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ސުންނަތް ނަމާދު: ކޮޅަށް ހުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ހުރި މީހާވެސް، އެއްވެސް އުޒުރަކާ ނުލައި އިށީނދެގެން (ބިމުގައި ނުވަތަ ގޮނޑީގައި) ސުންނަތް ނަމާދުކުރުން ހުއްދައެވެ.
ޘަވާބާއި ދަރުމަ: ނަމަވެސް، ކޮޅަށް ހުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ހުރެ، އިށީނދެގެން ސުންނަތް ނަމާދުކުރާ މީހަކަށް ލިބޭނީ ކޮޅަށް ހުރެ ނަމާދުކުރާ މީހަކަށް ލިބޭ ސަވާބުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔެވެ. އެއީ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވާ ފަދައިންނެވެ: "އިށީނދެގެން އިނދެ ކުރާ ނަމާދުގެ ސަވާބަކީ (ކޮޅަށް ހުރެ ކުރާ) ނަމާދުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔެވެ." (ރިވާކުރެއްވީ މުސްލިމް).
މީގެ މާނައަކީ، ފަރުޟު ނަމާދުގައި އިށީނދެގެން އިނުން ހުއްދަވާ މިންވަރަށް ނޫން ނަމަވެސް، ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ވަރުބަލިކަމެއް އިހުސާސްވާ މީހާ، ރަވާތިބު ސުންނަތްތަކާއި ދަމުނަމާދު ފަދަ ސުންނަތްތައް ގޮނޑީގައި އިށީނދެގެން ކުރެވިދާނެއެވެ. އެ ނަމާދުތައް މުޅިން ދޫކޮށްލުމަށް ވުރެ މިގޮތަށް ކުރުން މާ ހެޔޮވެގެންވެއެވެ.
ސަޖިދައަށް އިޝާރާތް ކުރުން:
އިޝާރާތުން ނަމާދުކުރާ މީހާ، ސަޖިދައަށް އިޝާރާތްކުރާއިރު ރުކޫޢަށްވުރެ ބޮޑަށް ތިރިވާން ޖެހޭނެ އެވެ. މިއީ އިޝާރާތުން ނަމާދުކުރާ ގިނަ ބަޔަކަށް އޮޅުން އަރާފައިވާ، ނުހަނު މުހިންމު ވާޖިބެކެވެ.
ރުކޫޢު ކުރާއިރު: ބުރަކަށި ކުޑަކޮށް ލަނބާލާނީއެވެ.
ސަޖިދަ ކުރާއިރު: ރުކޫޢާއި ސަޖިދަ ވަކިކޮށް އެނގޭނޭހެން، ރުކޫޢަށް ލެނބުނު މިންވަރަށްވުރެ ބޮޑަށް ބުރަކަށި ލަނބަންވާނެއެވެ. މީގެ ދަލީލަކީ މާތްﷲގެ ވަޙީބަސްފުޅު ﴿وَقَدْ كَانُوا يُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ وَهُمْ سَالِمُونَ﴾ އެވެ. ސަޖިދައަކީ އިންސާނާގެ ނިހާޔަތަށްވާ މަޑުމޮޅިކަން ހާމަކޮށްދޭ ކަމަކަށްވާތީ، ސަޖިދައިގެ ލެނބުން ރުކޫޢަށްވު ރެ ބޮޑުވާން ޖެހެ އެވެ. އަދި ނަމާދުގެ މި ދެ ރުކުނުގެ ސިފަ އެކަކު އަނެކަކަށް ވަކިކޮށް އެނގުމަކީ ވެސް މީގެ ބޭނުމެކެވެ.
ސަޖިދަ ކުރުމަށްޓަކައި އުސް އެއްޗެއް ބޭނުން ނުކުރާށެވެ.
ގޮނޑީގައި ތިބެ ނަމާދުކުރާ ބައެއް މީހުން، ސަޖިދަ ކުރުމަށްޓަކައި ކުޑަ މޭޒެއް ނުވަތަ ބާލީހެއް ފަދަ އެއްޗެއް ގޮނޑިމަތީގައި ބަހައްޓައިގެން އޭގެ މައްޗަށް ސަޖިދަ ކުރާތަން ފެނެއެވެ.
ޙުކުމް: މިގޮތަށް ކަންތައް ކުރުމަކީ ދީނުގައި އެއްވެސް އަސްލެއް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި މިއީ އަލަށް އުފައްދާފައިވާ ބިދުޢައެކެވެ.
ދަލީލު: ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ކިބައިން ނުވަތަ އެކަލޭގެފާނުގެ އަސްޙާބު ބޭކަލުންގެ ކިބައިންވެސް މިފަދަ ކަމެއް ސާބިތުވާކަށް ނެތެވެ.
ރަނގަޅު ގޮތް: ބިމުގައި ސަޖިދަ ކުރުމަށް ނުކުޅެދޭ މީހާ، ސަޖިދަ ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ކުރަންޖެހޭނީ "އިޝާރާތެވެ". ނަމާދުގައި ސަޖިދަ ކުރުމަށްޓަކައި އަމިއްލައަށް އާ ގޮތްތަކެއް އުފެއްދުމަކީ ދީނުގައި އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. އެފަދަ މީހުން ސަޖިދަ ކުރަންވާނީ ބޮލާއި ބުރަކަށިން ތިރިއަށް އިޝާރާތް ކޮށްގެންނެވެ. އަދި ސަޖިދައިގެ އިޝާރާތް، ރުކޫޢުގެ އިޝާރާތަށް ވުރެ ބޮޑަށް ތިރިކުރަން ވާނެއެވެ.
އިމާމުންނާއި ނަމާދުކުރާ މީހުންނަށް ދެވޭ ނަސޭހަތް (މުޢާމަލާތުކުރުމުގެ ފިޤުހު)
އިމާމުގެ ދައުރު: ދީނީ ކަންކަން އުނގަންނައި ދިނުމަކީ އިމާމުންގެ މައްޗަށް އޮތް މަސްއޫލިއްޔަތެކެވެ. އެހެންކަމުން، އެއްވެސް މީހެއްގެ ހިތުގައި ޖެހިދާނެ ފަދަ ގޮތަކަށް ނޫން ގޮތަށް، އޯގާތެރިކަމާއި ޙިކުމަތްތެރިކަމާއެކު މިފަދަ ޙުކުމްތައް ބަޔާންކޮށް ދިނުމެވެ. ސަބަބަކީ ގިނަ މީހުންނަށް ކުށް ކުރެވެނީ ނޭނގި ތިބެގެން ކަމަށްވާތީއެވެ.
ނަމާދުކުރާ މީހުންގެ ދައުރު:
ގޮތް ނިންމުމުގައި އަވަސްވެނުގަތުން: މީހަކު ގޮނޑީގައި އިށީނދެގެން ނަމާދުކުރާތަން ފެނުމުން، އެއީ ފަރުވާކުޑަކުރުމުގެ ގޮތުން ކުރާ ކަމެއް ކަމަށް ނިންމައި އެމީހަކަށް ތުހުމަތު ނުކުރާށެވެ. އެމީހެއްގެ ކިބައިގައި ތިބާއަށް ނުފެންނަ ނުވަތަ ނޭނގޭ އުޒުރެއް އޮވެދާނެއެވެ.
އޯގާތެރިކަމާއެކު ނަސޭހަތް ދިނުން: ސާފުކޮށް ފެންނަން އޮތް ކުށެއް (މިސާލަކަށް ސަފު މެދުކެނޑުން ނުވަތަ ކޮޅަށް ހުރެވޭ ހާލުގައި ވެސް އިށީނދެގެން އިނުން ފަދަ ކަމެއް) ފެނިއްޖެނަމަ، ނަމާދުން އަވަދިވެގެން ވަކިން ބައްދަލުކޮށް، ލޯތްބާއި އޯގާތެރިކަމާއެކު ނަސޭހަތްތެރިވާށެވެ. މިސާލަކަށް: "ލޮބުވެތި އަޚާއެވެ، ތިޔަފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ މިވެނި ގޮތެއް ކަމަށް ދީނީ ޢިލްމުވެރިންގެ އަރިހުން އަޑުއެހީމެވެ." މިފަދަ އޯގާތެރި އިބާރާތަކުން މުޚާޠަބު ކުރާށެވެ.
އިސްވެ ބަޔާން ކުރެވުނު އަސާސީ ޤަވާޢިދުތަކާއެކު، މި އިރުޝާދުތަކަކީ "ގޮނޑީގައި ނަމާދު ކުރުމުގެ ފިޤުހު" ރަނގަޅު ގޮތުގައި ދަނެގަނެ، އެއަށް ޢަމަލުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ފުރިހަމަ އުޞޫލުތަކެކެވެ. މިއީ ﷲ ތަޢާލާ ރުއްސަވާނޭ، ނަމާދުގެ ހައިބަތާއި މިސްކިތުގެ ނިޒާމު އެންމެ ފުރިހަމައަށް ހިފެހެއްޓޭނޭ މަގެކެވެ.
ޚުލާސާ އާއި ނަސޭހަތް:
ގޮނޑީގައި އިށީނދެގެން ނަމާދު ކުރުމަކީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ދެއްވާފައިވާ ވަރަށް ބޮޑު ލުޔެކެވެ. ނަމަވެސް، މިކަން ކުރަންވާނީ އޭގެ ޝަރުޢީ ހަމަތަކާއި އުސޫލުތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ.
އިމާމުންނާއި ނަމާދުކުރާ މީހުން މިކަމާ ގުޅޭ ފިޤުހީ ޙުކުމްތައް ރަނގަޅަށް އުގެނި ދަސްކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. އަދި "އުނދަގޫ ކަމެއް ދިމާވުމަކީ، ފަސޭހައިން ކުރެވެން އޮތް ކަންތައްތައް ދޫކޮށްލަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫން" (الميسور لا يسقط بالمعسور) މި ފިޤުހީ ޤާއިދާގައި ފުރިހަމައަށް ހިފަހައްޓަންވާނެއެވެ.
އެގޮތުން، ކޮޅަށް ހުރެވޭ މީހާ ނަމާދުގައި ކޮޅަށް ހުންނަންވާނެއެވެ. އަދި ބިމުގައި ސަޖިދަ ކުރެވޭ މީހާ ބިމުގައި ސަޖިދަ ކުރަންވާނެއެވެ. ނަމާދުގެ އަޞްލު ރުކުންތައް އަދާކުރުމަށް ޙަޤީޤީ މާނައިގައި ނުކުޅެދިގެން މެނުވީ، އޭގެ ބަދަލުގައި ކުރާ ކަންކަމަށް (އިށީނދެގެން ނުވަތަ އިޝާރާތުން ނަމާދު ކުރުމަށް) ރުޖޫޢަވެގެން ނުވާނެއެވެ.
ނޯޓް: މިއީ މޫސާ އަންވަރު ހަސަންގެ ލިޔުއްވުމެކެވެ.