އިންސާނާ އަށް ދެއްވާފައިވާ އެންމެ މަތިވެރި ނިޢުމަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ބަޔާންކުރުމުގެ ފަންނާއި ދޫ ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް، މި ކުޑަކުޑަ ގުނަވަނަކީ އޭގެ ސަބަބުން އިންސާނާ މަތިވެރި ދަރަޖަތަކަށް އުފުލައިދޭ ނުވަތަ ފުން ވަޅުގަނޑަކަށް ވައްޓާލާ އެއްޗެކެވެ. ދުލުގެ އާފަތްތަކަކީ ހަމައެކަނި ދީނީ ގޮތުން ހުރި ނުރައްކަލެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިޖުތިމާޢީ އަދި ނަފްސާނީ ގޮތުން ވެސް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ކުރިމަތިކުރުވާ ކަމެކެވެ.
އިސްލާމް ދީނުގައި ދުލަށް ރައްކާތެރިވުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއަޅުއްވާފައިވެއެވެ. މާތް ނަބިއްޔާ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ ބަހެއްގެ މާނައިގައިވެ އެވެ: "މާތް ﷲ އަށާއި އާޚިރަތް ދުވަހަށް އީމާންވާ މީހާ، ހެޔޮބަހެއް ބުނާށެވެ. ނުވަތަ ހަނު ހުންނާށެވެ."
* ޣީބަ ބުނުން: މީހެއްގެ ނެތްތަނުގައި އޭނާ ނުރުހޭ ފަދަ ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ މަރުވެފައިވާ އަޚެއްގެ މަސްކެއުން ފަދަ ހުތުރު ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ގުރުއާނުގައި ސިފަ ކުރައްވާފައިވެ އެވެ.
* ދޮގު ހެދުން: މިއީ މުނާފިގުންގެ ސިފައެކެވެ. ދޮގުހެދުމަކީ އީމާންކަމުގެ ބިންގާ ބަލިކޮށްލާ ކަމެކެވެ.
* ނެތިނުބައިކިޔުން (ނަމީމާ): މީހުންގެ މެދުގައި ފިތުނަ އުފެއްދުމަށް ވާހަކަ ފެތުރުމަކީ ސުވަރުގެ ވަނުމަށް ހުރަސްއަޅާ ކަމެކެވެ.
* ފާހިޝް ބަސްތައް ބުނުން: ހުތުރު އެއްޗެހި ކިޔުމާއި އައުރަ ގޮވާ ހެދުމަކީ މުއުމިނެއްގެ ކިބައިގައި ހުރެގެންވާނެ ސިފަތަކެއް ނޫނެވެ.
ދުލުގެ ބޭނުން ނުބައި ގޮތުގައި ހިފުމަކީ ދުނިޔަވީ ހަޔާތް ބަރުބާދުކޮށްލާ ކަމެކެވެ.
މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ:
* އިޖުތިމާޢީ ގުޅުންތައް ކެނޑުން: ދުލުން ބޭރުކުރާ ހަރުކަށި ބަސްތަކުގެ ސަބަބުން އާއިލީ ގުޅުންތަކާއި އެކުވެރިކަން ރޫޅިގެންދެއެވެ. އިތުބާރު ގެއްލި، މުޖުތަމަޢުގައި އެކަހެރިވާން ޖެހެއެވެ.
* ނަފްސާނީ އަސަރު: އަނެކުންނަށް ކުރާ މަލާމާތާއި ބުލީކުރުމުގެ ސަބަބުން، އަނެކާގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަން ގެއްލި، ކަންބޮޑުވުމާއި ނުތަނަވަސްކަމުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިގެންދެ އެވެ.
* ގާނޫނީ މައްސަލަތައް: އަބުރުކުޑަކުރުމާއި، ދޮގު އިލްޒާމް އެޅުވުމަކީ ދުނިޔަވީ ގާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ބޮޑެތި އަދަބު ލިބޭ ކުށްތަކެކެވެ.
* ވަގުތު ބޭކާރުވުން: ބޭކާރު ވާހަކަދެއްކުމާއި މީހުންގެ އަމިއްލަ ކަންކަމާ ބެހުމަކީ އިންސާނާގެ އުފެއްދުންތެރިކަން ދަށްކޮށްލާ ކަމެކެވެ.
ދުލުގެ އާފަތްތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތައް:
• ބަހެއް ބުނުމުގެ ކުރިން އޭގެ ނަތީޖާއާމެދު ވިސްނާލުން.
• ބޭކާރު ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ވުރެ ހަނުހުރުމުގެ އާދަ އަށަގަންނުވުން.
• ދޫ ހެޔޮ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރުމަށްޓަކައި ގިނަގިނައިން ﷲ ހަނދުމަ ކުރުން.
• ފާހިޝް ވާހަކަ ދައްކާ މަޖިލިސްތަކުން ދުރުހެލިވުން.
ދުލަކީ އިންސާނާގެ ތަގުދީރު ބަދަލުކޮށްލުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާ ގުނަވަނެކެވެ. ދީނީ ގޮތުން ބަލާއިރު އެއީ އާޚިރަތުގެ ބާއްޖަވެރިކަން ނުވަތަ އަބާއްޖަވެރިކަން ކަނޑައަޅާ މީޒާނެކެވެ. ދުނިޔަވީ ގޮތުން ބަލާއިރު އެއީ އިންސާނާގެ އަބުރާއި އިއްޒަތުގެ ރައްކާތެރިޔާއެވެ. އެހެންކަމުން، ކޮންމެ ބަހެއް ބުނުމުގެ ކުރިން އެއީ ހެޔޮ ބަހެއްތޯ ޔަގީން ކުރުމަކީ ކޮންމެ މީހެއްގެ މައްޗަށް އޮތް ލާޒިމް ކަމެކެވެ.
ނޯޓް: މިއީ ޝައިހް މޫސާ އަންވަރު ހަސަންގެ ލިޔުއްވުމެކެވެ.