ޙައްޖަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ފަސްވަނަ ރުކުނެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ޖިސްމާނީ ގޮތުން ކުރެވޭ ދަތުރެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި މިއީ އީމާންކަން ތާޒާކޮށް، ރޫޙާނީ ގޮތުން ނަފްސު ޠާހިރުކޮށްދޭ މަތިވެރި އަޅުކަމެކެވެ. ޙައްޖުގެ ކޮންމެ ޢަމަލެއްގެ ފަހަތުގައި ފުންވެގެންވާ ޙިކުމަތްތަކާއި ފިލާވަޅުތަކެއް ފޮރުވިފައިވެ އެވެ.
ޤުރްއާނާއި ސުންނަތް:
މާތްﷲ ކީރިތި ޤުރްއާނުގައި ވަނީ ޙައްޖުގެ މަތިވެރިކަމާ ބެހޭގޮތުން ވަހީކުރައްވާފައެވެ. ސޫރަތުލް ޙައްޖުގެ 27 ވަނަ އާޔަތުގައި ވަނީ: (وَأَذِّن فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالًا وَعَلَىٰ كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِن كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ) މާނައީ: "އަދި ކަލޭގެފާނު މީސްތަކުންނަށް حج އަށް އައުމަށް ގޮވައިލައްވާށެވެ! އޭރުން ފައިމަގުގައްޔާއި، އަނަރޫފަ ޖަމަލު މަތީގައި، ދުރުތަންތަނުން އެއުރެން ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އަންނާނެތެވެ.
ޙައްޖުގެ މަތިވެރިކަމާ ބެހޭގޮތުން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވެ އެވެ. "މަބްރޫރު ޙައްޖެއްގެ ޖަޒާއަކީ ސުވަރުގެ ނޫން އެހެން އެއްޗެއް ނޫނެވެ." (ބުޚާރީ، މުސްލިމް) އަދި އެހެން ރިވާޔަތެއްގައިވެއެވެ. "މީހަކު ﷲ އަށްޓަކައި ޙައްޖުވެ، އެ ޙައްޖުގައި އޭނާ ފާފައެއް ނުކޮށް، އުރެދުންތަކުން ދުރުހެލިވެއްޖެނަމަ، އޭނާ އެނބުރި އަންނާނީ އޭނާގެ މަންމަ އޭނާ ވިހޭ ދުވަހު ފާފަތަކުން ބަރީއަވެގެންވި ފަދައިންނެވެ."
ޙައްޖުގައި ފޮރުވިފައިވާ މަތިވެރި ޙިކުމަތްތައް:
* އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި ތައުޙީދު: ޙައްޖުގެ އެންމެ މުހިންމު ޝިއާރަކީ "لبيك اللهم لبيك" ކިޔުމެވެ. މީގެ މާނައަކީ އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު މާތްﷲ ގެ އަމުރުފުޅަށް އިޖާބަދިނުމަކުން އިޖާބަ ދިނުމެވެ.
* އިސްލާމީ އުޚުއްވަތްތެރިކަމާއި ހަމަހަމަކަން: އިޙްރާމް ބަނުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޙިކުމަތަކީ މީސްތަކުންގެ މެދުގައިވާ ތަފާތުތައް ނައްތާލުމެވެ. ރަސްކަލަކަސް، ސާހިބަކަސް ނުވަތަ ފަޤީރަކަސް ހުންނަނީ އެއް ފޭރާމެއްގައެވެ. މިއީ މުސްލިމް އުންމަތުގެ އެއްބައިވަންތަކަން ރަމްޒުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
* ޤިޔާމަތް ދުވަސް ހަނދާންކޮށް ދިނުން: ޢަރަފާތު ބިމުގައި އެތައް މިލިއަން މީހުން އެއްވެ ތިބޭ ތިބުމަކީ ޤިޔާމަތް ދުވަހު މަޙްޝަރު ބިމުގައި އެންމެން އެއްވާނެ ގޮތް ހަނދާންކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
ޢިލްމުވެރިންގެ ބަސްފުޅުތައް:
އިމާމް އިބްނުލް ގައްޔިމް ރަޙިމަހުﷲ ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި، ޙައްޖަކީ ހިތުގެ ދަތުރެކެވެ. މީހަކު ޖިސްމާނީ ގޮތުން މައްކާއަށް ދިޔަކަސް، އެމީހެއްގެ ހިތް މާތްﷲ އާ ގުޅިފައި ނުވާ ނަމަ އެ ޙައްޖުގެ ފުރިހަމަ ފައިދާއެއް ނުލިބޭނެއެވެ. އަދި ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ޙައްޖުގެ އަމަލުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޖަމްރާތަކަށް ހިލައުކުން ފަދަ ކަންކަމަކީ އިންސާނާގެ އެތެރެހަށީގައިވާ ނުބައި އެދުންތަކާއި ޝައިޠާނީ ވަސްވާސްތަކާ ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ ހަނގުރާމައެއްގެ ރަމްޒެކެވެ.
ލިބިގަންނަންވީ ފިލާވަޅުތައް:
* ކެތްތެރިކަން: ޙައްޖުގެ ދަތުރަކީ ބުރަ ދަތުރެކެވެ. ބޮޑު އެއްވުމެއްގެ ތެރޭގައި ކެތްތެރިކަން އިސްކުރުމަކީ މުސްލިމެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަން ޖެހޭ މަތިވެރި ސިފައެކެވެ.
* މާތް ﷲ އަށް ކިޔަމަންތެރިވުން: ބައެއް ކަންކަމުގެ ޙިކުމަތް ސިކުނޑިއަށް ނުވިސްނުނު ކަމުގައިވިޔަސް (މިސާލަކަށް ޙަޖަރުލް އަސްވަދުގައި ބޮސްދިނުން ނުވަތަ ޖަމްރާތަކަށް ހިލަ އުކުން) އެއީ ﷲ ގެ އަމުރުފުޅު ކަމަށްވާތީ އެކަންކަން ކުރުމުން ލިބޭ ފިލާވަޅަކީ ފުރިހަމަ ކިޔަމަންތެރިކަމެވެ.
* ވަގުތަށް އިޙްތިރާމް ކުރުން: ޙައްޖުގެ ކޮންމެ އަމަލަކީވެސް ވަކި ވަގުތުތަކެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ ކަންކަމެވެ. މިއީ މުސްލިމުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަން ތަރުތީބުކުރުމަށް ލިބޭ ފިލާވަޅެކެވެ.
ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނީ، ޙައްޖަކީ އިންސާނާގެ މުޅި ދިރިއުޅުން ބަދަލުކޮށްލާ ފަދަ މަތިވެރި މަދަރުސާއެކެވެ. އެކަމުގައިވާ ފޮރުވިފައިވާ ޙިކުމަތްތައް ދެނެގަނެ، އެކަންކަން ދިރިއުޅުމުގައި ތަންފީޛު ކުރުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމެއްގެ މައްޗަށް އޮތް ވާޖިބެކެވެ.
ނޯޓް: މިއީ ޑރ. މޫސާ އަންވަރު ހަސަންގެ ލިޔުއްވުމެކެވެ.